dinsdag 20 januari 2009

Over de toekomst van het archiefbestel


Het is al een tijdje onrustig in archiefland. De veranderende focus van archieven van papier naar digitaal, de daarmee samenhangende aanstaande wijziging van de Archiefwet 1995 en ook het verdwijnen van de Archiefschool zijn daar de oorzaak van.

Meer en meer ontstaan archiefdocumenten digitaal ('digital born'). Ook deze documenten moeten duurzaam bewaard worden, zodat ze voor de (verre) toekomst toegankelijk blijven als historische bron. Het digitale tijdperk vergt een andere houding van de archivaris: deze dient zich pro-actief op te stellen en zijn/haar deskundigheid aan te bieden aan archiefvormende organisaties. Het is nodig om bij het inrichten van een administratie al rekening te houden met het archiveren en het toevoegen van de nodige metadata om de documenten later te kunnen begrijpen. Anders is de kans groot dat de documenten al niet meer bestaan of niet meer toegankelijk zijn (wat eigenlijk hetzelfde is) op het moment dat ze nodig zijn.

Er moet dus een nieuwe archiefwet komen, maar er bestaan verschillende opvattingen over de manier waarop. Er wordt gesproken over een heel uitgebreide 'informatiewet', waarin zowel voorschriften voor lopende administratie als voor duurzame bewaring worden opgenomen, naast technische voorwaarden en privacywetgeving. Maar het is ook denkbaar dat er een nieuwe archiefwet gemaakt zal worden. In elk geval is het noodzakelijk dat deskundige input uit het archiefvak komt in de vorm van een advies of zelfs een compleet wetsvoorstel, zoals Hans Waalwijk, docent archivistiek, gisteren voorstelde.

Om een dergelijk advies aan de minister van OCW in het voorjaar van 2009 te kunnen doen, is in oktober j.l. bij de vakverenigingen KVAN en BRAIN een digitale ledenraadpleging over het archiefbestel gehouden. Hiermee wilden de besturen van beide verenigingen een indruk krijgen van de opvattingen van de leden over fundamentele inrichtingsvragen met betrekking tot het archiefbestel. Het rapport van de ledenraadpleging is online te raadplegen op de websites van beide verenigingen.
Zoals dat meestal het geval is met dit soort onderzoeken, roept het rapport minstens zoveel vragen op als het beantwoordt. Vandaar dat een aantal discussiebijeenkomsten meer duidelijkheid moest geven. Op maandag 19 januari was een van die bijeenkomsten georganiseerd in het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle. De opkomst was volgens sommigen nogal mager, zo'n dertig KVAN-leden waren aanwezig. Tien procent daarvan was afkomstig van SAB, dat was een aardige delegatie.
In de vier hoeken van de zaal werd aan de hand van stellingen over verschillende thema's gediscussieerd, waarbij we al lopend door de zaal konden aansluiten. De belangrijkste onderwerpen waren:
  • Bij welk ministerie (BZK, OCW, AZ) moet de verantwoordelijkheid van zorg en beheer voor de (overheids)archieven worden ondergebracht? De meeste leden waren het erover eens dat het geen goede zaak is dit over twee departementen te verdelen, zoals nu het geval is, maar het was lastig te bepalen welk departement dan gekozen moet worden. Verdeelde meningen dus.
  • Hoe moet het toezicht op archieven worden geregeld? De gedeelde mening is dat de huidige situatie van archiefinspectie niet voldoet, complex is en te weinig sanctiemogelijkheden kent. Er werden verschillende manieren geopperd om het toezicht anders te organiseren.
  • Is certificering van archiefinstellingen en van individuele archivarissen nodig, hoe en door wie? Een grote meerderheid van de geraadpleegde archivarissen is voor certificering, om de kwaliteit en toegankelijkheid van archieven te waarborgen. Ook duidelijk is, dat de kwaliteitseisen door de vakverenigingen moeten worden bepaald, maar dat toetsing door een onafhankelijk orgaan moet worden gedaan. Hierin kunnen wel vertegenwoordigers van de verenigingen zitting hebben.
  • Standaardisering van digitale toegankelijkheid en van dienstverlening is nodig. Gelukkig was ook met deze stelling de overgrote meerderheid het eens, maar hoe dit bereikt moet worden zal nog nader moeten worden uitgezocht. Natuurlijk beginnen we met EAD!
Dit stukje is weer heel wat langer geworden dan mijn bedoeling was. De kunst van het bondig schrijven hoop ik nog eens onder de knie te krijgen. Er zijn ook zoveel belangwekkende zaken gaande in de archiefwereld. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

zaterdag 17 januari 2009

Opbergen of verbergen


Het Stedelijk Museum in Amsterdam is al een tijd dicht, maar toch te bezoeken. Onder het motto 'stedelijk in de stad' worden activiteiten georganiseerd in een bouwkeet die regelmatig van locatie wisselt. Momenteel staat de keet aan de Nieuwezijds Voorburgwal.

Een van die activiteiten was een lezing door het hoofd van de bibliotheek van het Stedelijk, Michiel Nijhoff. Hij gaf vanmiddag een kijkje achter de schermen van één van de grootste bibliotheken op het gebied van moderne kunst in Europa en vertelde over de bibliotheek in het nieuwe museum. De titel van zijn presentatie was: Opbergen of verbergen - verborgen informatie in musea. Hij vertelde iets over de geschiedenis van de bibliotheek, die al sinds 1950 zowel museumbezoekers als de medewerkers en wetenschappenlijk onderzoekers van informatie voorziet. Voorheen waren drie verschillende afdelingen bezig met het beheren en toegankelijk maken van de collecties. Nu zijn deze afdelingen samengevoegd, zodat het ontsluiten van de bibliotheekcollectie, de registratie van kunstvoorwerpen, en het wetenschappelijk onderzoek voor restauratie en conservering en voor publicaties op één plek gebeurt. Voor het beschrijven en digitaal beschikbaar maken wordt het systeem Adlib gebruikt. Omdat gekozen is voor het 'quick and dirty' overnemen van de informatie uit diverse kaartsystemen, is de kwaliteit van de beschrijvingen niet in alle gevallen even goed. Dit heeft geleid tot een interne discussie over publicatie op het web, waarbij voorstanders vinden dat er zo een grote slag wordt gemaakt en de input van gebruikers voor verbetering kan zorgen, terwijl tegenstanders vrezen voor vervuiling van de informatie en afbreuk van de reputatie van het museum. Tot nu toe is nog niet voor publicatie gekozen. Herkenbare discussie!


Tot slot vertelde Nijhoff nog iets over de nieuwbouw van het museum en de plaats van de bibliotheek daarin.


Het was grappig om te zien dat de dertien toehoorders (waarmee de bouwkeet behoorlijk vol zat!) praktisch allemaal collega's uit het bibliotheek- of museumvak waren. Misschien niet helemaal de bedoeling van het Stedelijk Museum, maar het maakte de discussie wel leuk.

Al met al een welbestede middag in Amsterdam.

dinsdag 13 januari 2009

Taggen is uit

Via de NEDBIB disscussielijst werd ik een paar weken geleden geattendeerd op een artikel van op ReadWriteWeb, over tagging en social bookmarking. Trouwens op de lijst in het Nederlands benoemd als etikettering en sociale bebladwijzering, ook wel eens verfrissend na al dat Engels in de wijde webwereld.
Maar goed, het artikel ging over een nieuwe dienst, Zigtag genaamd, waar de toegevoegde tags een soort intelligentie hebben en dus "weten" dat NY en New York hetzelfde betekent, of dat fiets en rijwiel wel eens hetzelfde ding kan aanduiden. Komt ons bibliothecarissen bekend voor natuurlijk, dat was nou juist de kunst van het trefwoorden toekennen en het gebruik van gethesaureerde termen.

De makers van Zigtag zijn er van overtuigd dat deze 'uitvinding' bijdraagt aan de verdere ontsluiting van het web, die met web 3.0 wordt aangeduid. Maar de schrijfster van het artikel vindt dat daarvoor nog meer intelligentie moet worden ontwikkeld, waardoor het taggen niet meer door mensen wordt gedaan. Zou dat ons bibliothecarissen dan toch overbodig maken? Hieronder een stukje van haar tekst.

At first, collaborative tagging, also known as a folksonomy, appeared to be the future of the web. It was a rejection of the search engine in favor of the community. It was our collective intelligence harnessed for the purpose of applying meaning and order to the pieces of the web in ways that computer-based tools could not.

Now that there are myriads of services using tagging, thanks to the explosion of Web 2.0, we're getting sick of all the manual labor involved. Tag your links, tag your photos, tag your blog entries, tag your RSS feeds, etc.

While at one time, a semantic-based tagging system like Zigtag may have seemed like a vision of Web 3.0, we've now come to a point where we wonder if it does enough. It's possible the next revolution of the web won't be a system that understands the meaning of the tags we created, but knows how we would have tagged things if we had bothered to do so and then does it for us. And if that's not the future of the web...well...perhaps it should be.

zondag 11 januari 2009

Panforte



Sinds een paar maanden kom ik regelmatig in de buurtwinkel Melk en Meer, waar allerlei producten van boerderijen uit de omgeving worden verkocht, met name de zuivel van boerderij 'n Aanvang in Lettele. Het is een leuk kleinschalig initiatief dat ik graag wil steunen. Bovendien zijn de melk en vooral de boter en slagroom echt lekkerder dan die uit de supermarkt. Onlangs trof ik er ook een minder lokaal product aan, panforte uit de omgeving van Sienna in Italië. Het wordt gemaakt van gehakte gedroogde vruchten zoals dadels en vijgen. Natuurlijk gelijk een stukje geprobeerd. Toen het erg lekker bleek te zijn, leek het me leuk het ook eens zelf te proberen. Ik vond op het web veel verschillende recepten. Uiteindelijk heb ik het recept van Janneke's receptenpagina gebruikt, dat me niet al te moeilijk leek. Het was wel een grote hoeveelheid, voor twee grote taartvormen, dus ik heb de hoeveelheden gehalveerd. Het recept hieronder is voor één ronde bakvorm met een doorsnede van 26 cm.



Ingrediënten:
125 gr amandelen
125 gr hazelnoten
375 gr gedroogde vruchten
(rozijnen, pruimen, dadels zonder pit, gekonfijte vijgen, citrusschillen)
125 gr bloem
1/2 el koekkruiden
1/2 el kaneelpoeder
150 gr witte basterdsuiker
100 gr honing
poedersuiker

Bereiding:
Oven voorverwarmen op 180°C (hetelucht 160°C). 2 Ondiepe taartvormen met gesmolten boter of olie bestrijken, bodem en zijkanten met bakpapier bekleden. Amandelen en hazelnoten op een bakplaat in de oven 8-10 minuten roosteren tot de velletjes loslaten. Oventemperatuur terugbrengen tot 160°C (150°C). Noten in een doek wikkelen en door flink wrijven de velletjes verwijderen. De noten in een grote mengkom doen. Gedroogde vruchten hakken en bij de noten in de kom doen. Bloem, koekkruiden en kaneelpoeder over het fruit in de kom zeven. Suiker en honing in een kleine pan boven laag vuur roeren totdat de suiker is opgelost. Aan de kook brengen, vuur lager zetten en 10-15 minuten laten sudderen tot 1 tl siroop een balletje vormt als die in een kom ijskoud water valt. Siroop met een metalen lepel goed door het vruchtenmengsel roeren. Mengsel gelijk verdelen over de ingevette taartvormen. Met natte handen vlak maken tot een plak van 2 cm dik.
Deeg 30 minuten bakken en in de taartvorm op een rooster laten afkoelen. Eerst in plasticfolie wikkelen en dan in folie. Op een koele, droge plaats bewaren (de smaak wordt na enige tijd beter). In puntjes gegarneerd met poedersuiker opdienen.

woensdag 24 december 2008

Nieuwe "Wallace and Gromit" bij de BBC

Op 25 december om 21.30 Nederlandse tijd wordt een nieuwe animatiefilm van Wallace and Gromit 'A matter of loaf and death' uitgezonden bij de BBC. De makers (Aardman productions) hebben ook 'Shaun the Sheep' en 'Chicken Run' geproduceerd. Wat mij betreft staan ze garant voor kwaliteit. Britse humor!

dinsdag 23 december 2008

Overijsselse cultuurnieuwtjes

Een leuk voorbeeld van het gebruik van een blog bij het verspreiden van nieuws en kennis over een bepaald onderwerp vind ik Transisalania, van de Overijsselse BibliotheekDienst (obd). Hoe interactief het is weet ik niet, ik zag nog geen enkele reactie, maar er staan leuke dingen op.

maandag 15 december 2008

Ding 23 - Einde??

De dingen zijn gedaan, maar het zou jammer zijn als dit het einde was. Dat is ongetwijfeld ook niet de bedoeling van de cursus, we mogen nu gaan kijken hoe we de 'sociale' toepassingen kunnen inzetten in ons werk. Ik hoop dat we dat ook gaan doen, in niet te grote stappen en op een manier die past bij de organisatie.

Voor mij persoonlijk was de cursus een enorm leuke ontdekkingsreis. Ik heb al eerder geschreven dat het voor mij heel veel nieuws heeft opgeleverd, nu ik de tijd heb genomen om me in dingen te verdiepen die daarvoor altijd te ingewikkeld of tijdrovend leken. Mijn favoriete dingen waren RSS feeds, flick'r toys, LibraryThing en natuurlijk het maken van een blog. Het geknutsel aan kleuren en lettertypen en het ontdekken van nieuwe gadgets is erg leuk om te doen. Of ik nog regelmatig iets leuks kan verzinnen nu er niet meer over de 23 dingen geschreven hoeft te worden, zal de tijd leren. Er valt nog genoeg te ontdekken.