Afgelopen maandag 27 oktober was er in het
BHIC in Den Bosch een studiedag over de toepassing van web 2.0 in het archiefwezen. De dag werd georganiseerd door het netwerk
Archief 2.0, dat net als
Bibliotheek 2.0 in het leven is geroepen door vakgenoten die hun ervaringen met deze nieuwerwetsigheden met elkaar willen delen. Er waren zeven presentaties, gevolgd door een discussie. De presentaties zijn te zien op
slideshare, een toepassing die te vergelijken is met flickr, waar je dus 'slideshows' ofwel powerpointpresentaties kunt uploaden en delen met iedereen of met een bepaalde groep mensen. Vaak zijn dit soort presentaties niet helemaal duidelijk voor wie er niet bij was, maar er zijn toch wel hoofdlijnen uit te halen.
De keynote kwam van Theo Thomassen, directeur van de Reinwardt Academie. Hij ging in op auteurschap en auteursrecht, dat in de digitale wereld in het algemeen en in kenniscommunities in het bijzonder steeds complexer en dynamischer wordt. Er zijn meer wisselende actoren en netwerken, je zou een community in zijn geheel kunnen zien als archiefvormer en als auteur. Archivarissen moeten nadenken over hun rol, vooral bij het toegankelijk maken van archieven. Elke bewerking is een ingreep in het archief. Dat was natuurlijk ook al zo in de 'analoge' situatie, maar in de digitale situatie is het veel zichtbaarder. Thomassen stelde dan ook met nadruk dat het verantwoorden van elke bewerking een plicht van elke archivaris is.
Christian van der Ven, coördinator studiezaal bij het BHIC, riep in zijn presentatie 'Archief 2.0 voor dummies' op om de mogelijkheden van web 2.0 te gebruiken om meer en een meer divers publiek te bereiken met meer toegangen tot archiefmateriaal. Archivarissen moeten niet afwachten, maar gewoon beginnen en expirimenteren. Daarmee ben ik het wel eens, al moet je naar mijn mening als instelling wel goed bedenken wat je doel is en wie je wilt bereiken, voor je naar buiten treedt. Tenslotte is een goede reputatie niet snel opgebouwd, maar wel snel afgebroken.
De webmaster van het Regionaal Archief Tilburg, Luud de Brouwer, liet in twee inspiratiesessies zien welke organisaties in binnen- en buitenland al gebruik maken van web 2.0 toepassingen om hun (potentiële) gebruikers te bereiken. Een voorbeeld dat mij erg aanspreekt is het project
Picture Australia, waarin de nationale bibliotheek van Australië toegang biedt tot veel verschillende fotocollecties over het land, niet alleen de door hen zelf beheerde. Ook inspirerend was het
Brooklyn Museum, dat 'bijna helemaal 2.0 is'. Onder andere houdt een groot aantal medewerkers een blog bij, heeft het museum een eigen community en is het aanwezig op facebook. Het Nederlandse
Rijksmuseum heeft een 'rijkswidget' ontwikkeld, dat je op een website of blog kunt plaatsen, waarbij je elke dag een ander voorwerp of schilderij te zien krijgt. Dat lijkt me ook voor archieven een mooie toepassing, die betrekkelijk eenvoudig te realiseren is.
De andere presentaties waren minstens zo interessant, maar dit verhaal wordt al erg lang. Ik probeer ze dus maar even kort te beschrijven. Tom Cobbaert, adjunct-archivaris bij het
ADVN in Antwerpen, liet in zijn presentatie zien hoe web 2.0 elementen archivarissen kunnen ondersteunen in hun werk, bijvoorbeeld door middel van kennisnetwerken. Petra Schoen van het
Nationaal Archief vertelde wat de 'digitale ambities' van het NA zijn en hoe het project NA4all ervoor moet zorgen dat die ambities omgezet worden in een klantgerichte website. Tot slot liet Tim de Haan, ook werkzaam bij het NA, zien hoe naar zijn mening web 2.0 in de toekomst steeds meer deel zal uitmaken van ons dagelijks leven. Niet direct van toepassing op het archiefwezen, maar een leuke en aansprekende presentatie.
De publieksdiscussie werd ingeleid door Bart de Nil, werkzaam bij liet zien dat er nog wel veel reserves zijn om met Archief 2.0 aan de slag te gaan. Vooral de kleinere archiefdiensten zien geen mogelijkheden om tijd in de ontwikkeling van dergelijke initiatieven te steken en kijken naar grotere instellingen naar dingen om over te nemen. De reactie van Christian van der Ven was volgens mij typisch 2.0: het leuke van deze toepassingen is juist dat ze voor iedereen makkelijk te leren en gratis zijn, zodat je met relatief weinig investering veel kunt bereiken.